جعفر پناهی: روحانی با شعور و آگاهی سعی در پی‌ریزی سانسور جدید دارد

panahi_afterjail6

تقاطع: جعفر پناهی، کارگردان شناخته‌شده و سینمای ایران، با انتشار یادداشتی به پیام اخیر حسن روحانی به سی‌و‌دومین جشنواره فیلم فجر واکنش نشان داد و در آن، “خطر” رییس کنونی جمهوری اسلامی را برای عرصه فرهنگ، بیش‌تر از محمود احمدی‌نژاد دانست.

آقای پناهی، در این یادداشت که نسخه‌‌ای از آن روز یکشنبه (۱۳ بهمن-۲ فبریه) در وب‌سایت “خبرآنلاین”، نزدیک به علی لاریجانی منتشر شده، با بیان این‌که با خواندن گزیده پیام حسن روحانی ابتدا «امیدوار» شده بود که بالاخره یک مقام مسوول به «دلیل اصلی قهر مردم با سینما» یعنی «سانسور» اعتراف کرده است، تصریح کرده که بعد از خواندن متن کامل این پیام، سخن چندی پیش صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران برایش تداعی که گفته بود «رگه‌هایی از پوپولیسم احمدی‌نژاد در روحانی نیز وجود دارد».

کارگردان ممنوع‌ از فعالیت سینمای ایران، سپس تاکید کرده که به باور وی، «خطر» حسن روحانی، «بیشتر است» چون محمود احمدی‌نژاد «در اثر سطحى‌نگرى به شعار رسیده بود» اما آقای روحانی «با شعور و آگاهى سعى در پى‌ریزى سانسور جدید دارد».

وی در واکنش به این بخش از پیام آقای روحانی که از هنرمندان خواسته بود «نقطه‌هایی روشن از حقیقت» را نیز در کنار «تیرگی‌های واقعیت» نشان دهند، با اشاره به ساخت سالانه بیش از صد فیلم در کشور می‌نویسد که ۹۵ درصد از فیلم‌ها «تماما اختصاص به همین نقطه‌هاى روشن» مدنظر آقای روحانی دارد و «فقط پنج درصد و یا کم‌تر است که تلاش مى‌کنند به مردم دروغ نگویند و نقاط را آن‌گونه که هستند به تصویر کشند».

آقای پناهی با تاکید بر این‌که «۹۰ درصد از همین پنج درصد هم هرگز اجازه نمایش نمى‌یابند»، پرسیده است: «چرا این دستورالعمل‌ها فقط براى آن پنج درصد است و هرگز به آن ۹۵ درصد گفته نمى‌شود که کنار نقاط فرمایشى، از حقیقت واقعیت هم سخن بگویند.»

برنده جایزه “شیر طلایی” جشنواره فیلم ونیز در سال ۲۰۰۰ رای فیلم “دایره”، در انتقادی شدید‌تر ادامه داده: «اصلا چرا باید هنرمند مجبور باشد نقاط فرمایشى و سفارشى ایشان یا هر سفارش‌دهنده دیگر را به تصویر کشد؟ اگر واقعا آقاى روحانى مى‌خواهند مردم با سینما آشتى کنند، اجازه بدهند، هنرمند خود انتخاب کند چه بسازد یا چه نسازد.»

او از «استقبال» یا «عدم استقبال» مردم به عنوان تنها «مرجع قابل قبول برای درستی یا نادرستی آثار هنرمندان» نام برده و افزوده است: «قهر مردم با سینما دقیقا از همین‌جا آغاز شد که حاکمان‌شان به آن‌ها امر فرمودند که چه ببیند یا نبینند.»

وی سپس در شرح «نمونه‌ای از نمونه‌های بی‌شمار» سانسور فیلم در ایران، به فیلم «آشغال‌هاى دوست‌داشتنى» ساخته‌ی “امیر یوسفی” اشاره کرده و با بیان این‌که این فیلم «کاملا ایرانى و بومى» است و «اشارات تاریخى و نمادهاى» آن را «فقط تماشاگر ایرانى مى‌فهمد»، خاطرنشان کرده که وزیر ارشاد دولت روحانی، جلوى نمایش آن را در جشنواره‌ی فیلم امسال گرفته است.

جعفر پناهی در پایان با «تکراری» توصیف کردن این نوع پیام‌های مسوولان حکومت ایران، از رییس جمهوری اسلامی خواسته تا «به مردم قول بدهد که یک درصد به قول‌هاى زمان انتخابات وفادار بوده و با تدبیر دور از امید، نمى‌خواهد سانسورى تازه بنا کند».

حسن روحانی در پیام خود به “سی‌و‌دومین جشنواره فیلم فجر”، «بازگرداندن تماشاگر قهرکرده از سینما» را «ضروری‌ترین مسوولیت امروز مدیران و سینماگران» توصیف و نوشته بود: «در پاسخ سینماگری که نه فقط سودای سیمرغ که هوای درخشش جهانی دارد و می‌گوید بگذار آزاد باشم تا با فیلم‌هایم به شرق و غرب عالم سفر کنم، می‌گویم سفر به سلامت، اما قول بده جایزه اولت را از مردم سرزمین خودت بگیری.»

این نخستین بار نیست که توصیه‌های حسن روحانی به هنرمندان با انتقاد شماری از آن‌ها روبه‌رو می‌شود.

پیش از این نیز، یغما گلرویی، شاعر و ترانه‌سرا، که در سال‌های اخیر با ممنوعیت فعالیت و سانسور گسترده‌ی آثارش روبه‌رو بوده، روز ۲۳ دی (۱۳ ژانویه) در نامه‌ای سرگشاده خطاب به حسن روحانی، به اظهارات او در دیدار با جمعی از هنرمندان واکنش نشان داده بود.

او از جمله با اشاره به بخشی از اظهارات روحانی مبنی بر این‌که «هنر یعنی ارزش و هنرمند [فرد] ارزشمندی است که با کار خلاقانه به تعالی می‌رسد» نوشته بود: «می‌خواهم بدانم با تعریف حضرت‌عالی کسی مثل “صادق هدایت” که هنوز و هم‌چنان، درخشان‌ترین و جهانی‌ترین چهره ادبیات داستانی ماست چگونه تعریف می‌شود و متولیان فرهنگی دولت شما چگونه با آثارش برخورد خواهند کرد؟»

نظرتان را بنویسید