واکنش‌ها به توافق هسته‌ای ایران و شش قدرت جهانی

Iran-Deal-Geneva3

تقاطع: سرانجام پس از چندین دور مذاکرات فشرده و طولانی‌مدت میان جمهوری اسلامی و شش قدرت جهانی، دو طرف بر سر توافق‌نامه‌ی شش ماهه‌ای به اجماع رسیدند که بر اساس آن، جمهوری اسلامی در قبال توقف بسیاری از فعالیت‌های هسته‌اش توانسته امتیازهای محدودی را از جمله رفع موقت و قابل برگشت برخی تحریم‌های اقتصادی علیه این کشور به دست بیاورد. امضای این توافق‌نامه با انتقاد شدید مقامات اسراییلی همراه شده است.

در این توافقنامه‌ که پس از چهار روز مذاکرات در بامداد روز یکشنبه (۳ آذر-۲۴ نوامبر) بین نمایندگان ایران و گروه ۵+۱ شامل امریکا، انگلیس، روسیه، فرانسه، چین و آلمان به امضا رسید، حکومت ایران متعهد شده که غنی‌سازی بالا‌تر از ۵ درصد را متوقف کند و امکانات فنی لازم برای غنی‌سازی بالای ۵ درصد را برچیند.

در این توافقنامه هم‌چنین ایران متعهد شده که پیش از پایان مهلت شش ماهه این توافق‌نامه، «تمامی‌ ذخایر اورانیوم غنی‌شده تا نزدیکی ۲۰ درصد خود را به زیر ۵ درصد رقیق کند و یا به شکلی تبدیل کند که برای غنی‌سازی بیشتر مناسب نباشد».

جمهوری اسلامی هم‌چنین متعهد شده است که پیشرفت توانایی غنی‌سازی‌اش را متوقف کند و سانتریفیوژهای نسل جدیدی را برای غنی‌سازی اورانیوم نصب و یا از آن‌ها استفاده نکند.

این توافقنامه می‌افزاید که ایران می‌بایست نیمی از سانتریفیوژهای نصب شده در نطنز و سه چهارم سانتریفیوژهای نصب شده در فردو را بدون فعالیت بگذارد.

بر پایه این توافقنامه ایران متعهد شد که علاوه بر توقف «تولید سوخت»، «راه‌اندازی» و «سوخت‌گذاری» رآکتور اراک، فعالیت‌های این رآکتور را توسعه ندهد و سوخت و آب سنگین را نیز به این سایت منتقل نکند.

عدم افزایش ذخیره اورانیوم ۳/۵ درصدی موجود ایران در پایان دوره‌ی شش ماهه و تبدیل هرگونه اورانیوم تولید شده جدید در این سطح به اکسید، تعهد دیگر حکومت ایران است.

این توافقنامه هم‌چنین امکان دسترسی روزانه به نطنز، فردو، رآکتور اراک و طراحی این رآکتور، تاسیسات تولید و مونتاژ سانتریفیوژ، معادن و استخراج اورانیوم را برای بازرسان آژانس انرژی اتمی فراهم می‌سازد.

در مقابل، گروه ۵+۱ نیز متعهد شده است که در صورت پایبندی ایران به تعهداتش در این دوره‌ی شش ماهه، از اعمال تحریم‌های هسته‌ای جدید خودداری کند؛  ۴/۲ میلیارد دلار از درآمدهای حاصل از فروش نفت ایران را که در کشورهای دیگر مسدود شده، به شکل اقساط به ایران منتقل نماید؛ و به تدریج، برخی تحریم‌ها در زمینه‌ معاملات طلا و فلزات گران‌بها، بخش خودروسازی و صادرات پتروشیمی ایران تا سقف درآمد حدود ۱/۵ میلیارد دلار در کل این دوره را معلق سازد.

۵+۱ در عین حال تاکید کرده که در شش ماه آینده خرید نفت ایران، بدون افزایش در «سطح فعلی» که حدود یک میلیون بشکه در روز است، باقی خواهد ماند و ممنوعیت فروش نفت خام ایران به اتحادیه اروپا نیز هم‌چنان ادامه خواهد داشت.

این گروه همچنین به «تسهیل تعاملات انسان‌دوستانه» شامل خرید غذا، کالاهای کشاورزی، دارو، ابزارآلات پزشکی توسط ایران متعهد شده است و مبلغ ۴۰۰ میلیون دلار دیگر از دارایی‌های بلوکه‌شده‌ی ایران را «مستقیما به موسسات آموزشی شناخته‌شده در کشورهای ثالث» منتقل خواهد کرد تا «هزینه تحصیل دانشجویان ایرانی پرداخت شود».

این توافقنامه می‌افزاید که اگرچه با تعلیق بخشی از تحریم‌ها ایران حدود ۷ میلیارد دلار دریافت خواهد کرد اما هم‌چنان دسترسی این کشور به بخش اعظم دارایی‌های خارجی خود که حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است به واسطه‌ تحریم‌ها امکان‌پذیر نیست یا محدود است که حدود ۱۵ میلیارد دلار دیگر نیز در مدت این توافق شش ماهه به رقم پیشین اضافه خواهد شد.

گروه ۵+۱ با تاکید بر حفظ «فشار اقتصادی» و «ساختار تحریم‌ها» علیه ایران می‌افزاید که بخش‌های مهمی از رژیم‌ تحریم‌ها همچون تحریم‌ها علیه «بانک مرکزی ایران» و حدود «۲۴ بانک ایرانی مهم و موسسات مالی دیگر» و همچنین «ششصد شخص و موسسه که به خاطر حمایت از برنامه هسته‌یی و موشک بالستیک ایران هدف قرار داده شدند»، در جای خود باقی خواهد ماند.

بر پایه این توافقنامه، علاوه بر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل و تحریم‌های امریکا علیه تجارت با ایران، همه تحریم علیه «برنامه نظامی» ایران، حمایت ایران از «تروریسم»، «نقش بی‌ثبات‌کننده ایران در بحران سوریه» و موارد مربوط به حقوق بشر هم‌چنان استمرار خواهد داشت.

واکنش‌ها به توافق ژنو

Obama-Iran-Nuke-Deal

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، طی یک کنفرانس خبری با تاکید بر اینکه در این توافق‌نامه «حق غنی‌سازی ایران» را به رسمیت شناخته ابراز امیدواری کرد که اعتماد از دست رفته بازسازی شود.

جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده در مقابل با تاکید بر اینکه در این توافقنامه «حق ایران برای غنی‌سازی پیش‌بینی نشده است» گفت که این «گام اولیه» می‌تواند فرصتی برای رسیدن به توافق جامع در آینده فراهم کند و از سوی دیگر، «اجازه نمی‌دهد که طی این مدت برنامه هسته‌ای ایران پیشرفتی داشته باشد».

باراک اوباما، رییس‌جمهور امریکا نیز طی سخنانی در کاخ سفید، این توافق‌نامه را «گامی اولیه» و در عین حال، «توافقی بزرگ» دانست و افزود: «ما تلاش کردیم که جلوی مسیر احتمالی ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را بگیریم و با این توافق در ماه‌های آینده و برای نخستین بار در سال‌های گذشته، برنامه هسته‌ای ایران پیشرفت نخواهد کرد.»

این در حالی است که امضای این توافقنامه با انتقاد شدید مقام‌های اسراییلی همراه شده است. از جمله، آویگدور لیبرمن وزیر امور خارجه اسراییل، این توافق را «بزرگ‌ترین پیروزی ایران» از زمان پایه‌گذاری جمهوری اسلامی در ۳۴ سال قبل دانست و افزود: «حتی یک نکته مثبت در این توافق وجود ندارد.»

در تهران، حسن روحانی، رییس‌جمهوری اسلامی با برگزاری یک کنفرانس خبری از «حق غنی‌سازی ایران در خاک خودش» به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این توافقنامه یاد کرد و گفت: «هر کسی هر تفسیری که می‌خواهد بکند اما در متن این توافق آمده است که ایران غنی‌سازی خود را انجام خواهد داد.»

حسن روحانی هم‌چنین در نامه به رهبر جمهور اسلامی، آنچه را که اثبات «حقانیت ملت ایران در فعالیت‌های هسته‌ای در صحنه بین‌المللی» خواند، به وی تبریک گفت.

علی خامنه‌ای نیز در پاسخ از «فضل الهی و دعا و پشتیبانی ملت ایران» به عنوان «عامل این موفقیت» نام برد و افزود: «ایستادگی در برابر زیاده‌خواهی‌ها هم‌واره باید شاخص خط مستقیم حرکت مسوولان این بخش باشد.»

در این میان، واکنش علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی، کمی متفاوت‌تر بود. او با مقایسه‌ی توافق ژنو با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل از سوی جمهوری اسلامی که به پایان جنگ ایران و عراق منجر شد، گفت: «موفقیت امروز، ما را از مخمصه بزرگی نجات داد و اکنون مردم احساس راحتی می‌کنند هرچند که برای نهایی شدن قرارداد زمان زیادی باقی مانده است.»

نظرتان را بنویسید