اقتصاد ایران در ماه آبان: واگذاری طرح‌های عمرانی به آستان قدس رضوی و بنیاد مستضعفان؛ اعلام بالاترین نرخ بیکاری در چهار سال اخیر

مرکز مطالعات لیبرالیسمسعید قاسمی‌نژاد و یوحنا نجدی: اقتصاد ایران در آبان ۱۳۹۵ روزهای پرتلاطمی را از سر گذراند. اعلام نرخ بیکاری تابستان گذشته به عنوان بالاترین نرخ بیکاری طی چهار سال گذشته و همچنین هشدار مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامیدر خصوص پیامدهای بلندمدت بیکاری در جامعه، در کنار انتشار گزارش‌هایی دباره استمرار رکود در بازار مسکن و سایر صنایع مربوط به آن گویای شرایط اقتصادی ناگوار در ایران است. هم‌زمان نیز پرونده‌های جدیدی از فساد اقتصادی، این بار در دو بانک ملیو ملتو همچنین شهرداری بناب در آذربایجان شرقی افشا شد. واگذاری پنج طرح عمرانی بزرگ به آستان قدس رضویو مصوبه دولت حسن روحانی برای واگذاری طرح توسعه فرودگاه بین‌المللی امام خمینیتهران به بنیاد مستضعفاناز جمله جدیدترین اخبار در خصوص اقتصاد دولتی در جمهوری اسلامی است.

بالاترین نرخ بیکاری طی چهار سال گذشته

مرکز آمار ایرانروز ۱۷ آبان ماه نرخ بیکاری تابستان گذشته را ۱۲/۷ درصد اعلام کرد که این رقم نسبت به تابستان سال گذشته ۱/۸ درصد و نسبت به بهار امسال نیز ۰/۵ درصد افزایش یافته است.

به این ترتیب، نرخ بیکاری ۱۲/۷ درصدی در تابستان امسال، بالاترین نرخ بیکاری طی ۱۶ فصل گذشته یعنی از بهار سال ۱۳۹۱ تاکنون به شمار می‌رود.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، در تابستان سال گذشته نرخ بیکاری در شش استان آذربایجان‌شرقی، بوشهر، تهران، خراسان‌جنوبی، کردستان و کرمان تک‌رقمیبوده اما این نرخ، در تابستان امسال دو رقمیشده است.

از سوی دیگر، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامیبا انتشار گزارشی ضمن هشدار درباره افزایش بیکاری و پیامدهای آن برآورد کرد که جمعیت بیکار کشور تا سال ۱۴۰۰ به بیش از چهار میلیون نفر افزایش خواهد یافت.

این مرکز با هشدار نسبت به «پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی» بیکاری در جامعه اعلام کرد که اگرچه طی یک دهه گذشته «حدود هشت میلیون نفر» به جمعیت کشور در سن کار افزوده شده است اما فقط برای «کمتر از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر» از آنها شغل ایجاد شده که این رقم تنها «۱۶ درصد» از این افراد را در بر می‌گیرد.

این گزارش همچنین تاکید کرده است که معضل بیکاری، یکی از اصلی‌ترین چالش‌های نهادهای حکومتی بویژه دولت و مجلس شورای اسلامی در جریان برنامه ششم توسعه کشور (بین سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹) به شمار خواهد رفت.

با این حال، معاون اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعیدر گفتگویی سعی کرد تا ناتوانی دولت در حل معضل بیکاری را به عملکرد سایر نهادها مرتبط سازد.

حجت میرزایی روز ۱۷ آبان ماه گفت که این وزارتخانه در ۳ تا ۴ سال گذشته «موفق به دریافت هیچ اعتباری برای طرح‌های اشتغال‌زا نشده است».

وی با اشاره به تخصیص رقم حدود ۴ هزار میلیارد تومان برای طرح‌های اشتغالزایی در سال ۱۳۹۴ گفت که «امکان تحقق این رقم فراهم نشد» و «با توجه به محدودیت‌های بودجه‌ای دولت، عملا تخصیص این اعتبار امکان‌پذیر نیست».

آقای میرزایی ضمن تلاش برای تبرئه وزارتخانه متبوع‌اش اظهار داشت: «افکار عمومی این وزارتخانه را مسوول اشتغال می‌داند در حالی که این وزارتخانه فقط سیاستگذاری برنامه‌ها و طرح های اشتغالزایی را بر عهده دارد

تورم تقریبا ثابت ماند

بانک مرکزی جمهوری اسلامیروز ۵ آبان ماه نرخ تورم در دوازده ماه منتهی به مهرماه امسال نسبت به دوازده ماه منتهی به مهرماه سال گذشته را ۸/۷ درصد اعلام کرد که این رقم نسبت به ماه پیش از آن، با یک دهم درصد کاهش تقریبا ثابت مانده است. این بانک همچنین نرخ تورم نقطه به نقطه در مهرماه گذشته را ۹/۳ درصد اعلام کرد که نسبت به شهریورماه، دو دهم درصد کاهش نشان می‌دهد.

پیش از آن، مرکز آمار ایراندر گزارشی که اول آبان منتشر کرد نرخ تورم در دوازده ماه منتهی به مهر سال جاری در مقایسه با مدت مشابه سال قبل را ۷/۹ درصد اعلام کرده بود. این رقم در مقایسه با گزارش پیشین این مرکز درباره نرخ تورم متوسط شهریورماه، چهار دهم درصد کاهش یافته است.

مرکز آمارهمچنین نرخ تورم نقطه به نقطه در مهرماه گذشته را ۶/۶ درصد برآورد کرد که نسبت به ماه قبل، یک دهم درصد افزایش نشان می‌دهد.

در خبری دیگر در خصوص گرانی در ایران، یک مقام مسوول در وزارت نیرواز افزایش بهای برق از تابستان سال آینده خبر داد.

علیرضا احمدیزدی، معاون مدیریت مصرف برق شرکت توانیردر آخرین روز آبان ماه اعلام کرد که «از ابتدای مردادماه امسال، ۱۰ درصد افزایش بر روی تعرفه‌های برق لحاظ شده است».

او در عین حال افزود که با توجه به نرخ تورم کنونیدر کشور، افزایش ۱۰ درصدی تعرفه برق چشمگیرنیست.

در خبری دیگر درباره گرانی و فقر در ایران، روزنامه وقایع اتفاقیهدر شماره روز ۴ آبان ماه در گزارشی با عنوان «گونه سرخ معیشت خانوار» با اشاره به سطح زندگی حداقل‌بگیراننوشت که هر خانوار ایرانی در سال ۱۳۹۴ به طور متوسط ماهانه ۶۹۰ هزارتومان صرف خرید مواد خوراکی و آشامیدنی کرد که با توجه با حقوق ۸۱۲ هزارتومانی حداقل‌بگیران، برای این خانوارها تنها ۱۲۲ هزارتومان برای اجاره‌بها، پوشاک، رفت و آمد، سفر، آموزش، تفریح و غیره باقی مانده است.

استمرار رکود در مسکن

مرکز آمار ایراندر گزارشی از ادامه رکود در بخش مسکن خبر داد و اعلام کرد که تعداد پروانه‌های ساختمانی صادرشده از سوی شهرداری‌های ایران در بهار امسال در مقایسه با بهار سال گذشته نزدیک به ۱۱ درصد کاهش یافته است.

همچنین در بهار امسال بیش از ۳۱ هزار فقره پروانه‌ ساختمانی در شهرهای کشور صادر شده که این رقم در مقایسه با تعداد پروانه‌های ساختمانی صادره در زمستان سال گذشته، ۱۷/۴ درصد کاهش داشته است.

این گزارش می‌افزاید که شهرداری تهران در بهار گذشته، نزدیک به ۱۸۰۰ پروانه ساختمانی صادره کرده که این رقم نسبت به بهار سال گذشته، حدوداً ۲۰ درصد (۱۹/۷ درصد) و در مقایسه با زمستان سال قبل، نزدیک به یک درصد (۰/۹ درصد) کاهش یافته است.

در همین خصوص، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارتبا اشاره به ادامه رکود در بخش مسکن هشدار داد که به همین دلیل صنایع مربوط به مسکن نیز رشد نخواهند کرد.

محسن صالحی‌نیا رشد منفی صنعت را «بیشتر در بخش صنایعِ مرتبط با ساختمان» دانست و اظهار داشت: «به دلیل رکود در بخش مسکن، صنایع مرتبط با آن، رشد نداشتند و درگیر رکود هستند

وی افزود که «صنایع کاشی و سرامیک، لوله و پروفیل، لوازم آشپزخانه و خیلی از صنایع دیگر مرتبط با این بخش هستند که به دلیل رکود بخش مسکن، رشدی نداشته‌اند» و «تا زمانی که مسکن از رکود خارج نشود، این صنایع هم رشدی ندارند».

از سوی دیگر، رئیس اتحادیه صنف مشاوران املاکنیز روز ۲۰ آبان ماه از کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی حجم معاملات مسکن در کشور در مهرماه گذشته خبر داد.

حسام عقبائی گفت که در مهرماه گذشته ۴۱ هزار و ۵۷۰ قرارداد خرید و فروش به ثبت رسیده و این در حالی است که مهرماه سال گذشته، بیش از ۸۰ هزار معامله مسکن انجام شده بود.

به گفته این فعال صنفی، «در تمام ماه‌ها حجم معاملات مسکن، کاهشی بوده است».

واگذاری شماری دیگر از پروژه‌های بزرگ عمرانی به نهادهای دولتی

روزنامه خراساندر شماره روز ۲۹ آبان ماه خود در گزارشی از قول علی‌رضا رشیدیان، استاندار خراسان رضوینوشت که پنج «پروژه بزرگ عمرانی» به آستان قدس رضویواگذار شده است.

«طرح انتقال آب دریای عمان به سه استان شرقی کشور»، پروژه‌های «خط آهن مشهد – زاهدان» و «مشهد – گرگان»، «پروژه آزادراه مشهد – چناران –  قوچان» و «واگذاری زمین پنج هکتاری مورد نیاز برای ساخت بیمارستان ۵۴۰ تخت‌خوابی در شرق مشهد» پنج طرح بزرگ عمرانی به شمار می‌روند که به گفته استاندار خراسان رضوی به تولیت آستان قدس” واگذار شده است.

ابراهیم رییسی از دانش‌آموختگان “مدرسه حقانی” و از جمله شاگردان حوزوی علی خامنه‌ای است. او که داماد “احمد علم‌الهدی”، امام‌جمعه تندروی مشهد است، در اسفندماه گذشته و پس از مرگ عباس واعظ طبسی، جانشین او در مقام “تولیت آستان قدس رضوی” به عنوان ثروتمندترین هلدینگ اقتصادی شرق کشور شد.

در خبری دیگر در خصوص واگذاری پروژه‌ها به نهادهای حکومتی، مدیرعامل شرکت شهرک فرودگاهی امام خمینیاز واگذاری پروژه توسعه فرودگاه بین‌المللی امام خمینیدر تهران به بنیاد مستضعفانخبر داد.

محمود نویدی روز ۱۱ آبان ماه در گفتگویی با خبرگزاری ایلنابا بیان اینکه «آقایان علاقمند به حضور بنیاد مستضعفان در پروژه توسعه فرودگاه امام هستند»، افزود که شرکت متبوعش «بر اساس مصوبه هیئت دولت» در حال تنظیم قرارداد با “بنیاد مستضعفان” است.

به گفته وی ارزش سرمایه‌گذاری بنیاد مستضعفان در “ترمینال سلام” در “فرودگاه امام خمینی تهران”، رقم ۴۰۰ میلیارد تومان و طول مدت این قرارداد نیز ۹۶ ماه است.

او افزود که «حضور بنیاد مستضعفان در این پروژه، پیشنهاد هیئت وزیران بوده است».

پیشتر نیز خبرگزاری “فارس”، وابسته به سپاه پاسداران، روز ۲۷ مهرماه گذشته در گزارشی نوشته بود که بر اساس مصوبه روز ۱۴ مهرماه امسال هیات وزیران به ریاست اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس جمهوری، «تأمین ۱۰۰ درصد منابع مالی مورد نیاز جهت تکمیل “ترمینال سلام” و تأسیسات جانبی مکانیکی و برقی مربوط تا مرحله تحویل دائم پروژه‌‌ و تسویه حساب کامل»، برعهده “بنیاد مستضعفان” قرار گرفت.

“بنیاد مستضعفان” در اسفند ۱۳۵۷ به فرمان آیت‌الله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی و با هدف کمک به فقرا و نیازمندان به ویژه از طریق اموال مصادره شده خانواده و وابستگان به حکومت سابق ایران تأسیس شد.

این بنیاد که تنها به شخص علی خامنه‌ای پاسخ‌گو است، هم‌اکنون حدود ۱۵۰ بنگاه و شرکت وابسته به خود دارد و هیچ آمار رسمی نیز از کل دارایی‌های آن منتشر نشده است. با این وجود، ارزش‌ سهام هلدینگ‌ها و شرکت‌های تحت مالکیت آن در بورس تهران، بالغ بر ۱۲۰۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود.

دولت حسن روحانی روز ۱۳ مهرماه گذشته نیز نخستین قرارداد نفتی خود بر مبنای مدل جدید قرارداد موسوم به «آی‌پی‌سی» را به ارزش ۲/۵ میلیارد دلار با شرکت نفت و گاز پرشیاوابسته به ستاد فرمان اجرایی امامامضا کرده بود.

جدیدترین پرونده‌های فسادهای اقتصادی؛ از بانک تا شهرداری

در جدیدترین موارد افشا شده از فساد اقتصادی در جمهوری اسلامی، دادستان کل کشوراز وقوع یک اختلاس حدود ۱۲۰۰ میلیارد تومانیدر دو بانک ملیو ملتو بازداشت پنج نفر در ارتباط با این پرونده خبر داد.

محمدجعفر منتظری که شامگاه ۶ آبان ماه در تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی سخن می‌گفت، افزود که «یکی از بدهکاران اصلی» در این پرونده، به خارج از کشور «فرار» کرده است.

به گفته وی، ۸۰۰ میلیارد تومان از این اختلاس مربوط به بانک ملیو ۳۰۰ میلیارد تومان نیز به بانک ملتمربوط بوده و ازمجموع آنها رقمی در حدود ۴۲۰ میلیارد تومان به این دو بانک بازگردانده شده است.

دادستان کل کشوردر اظهاراتی مبهم افزود که «پول‌ها از بین رفته است».

در موردی دیگر، خبرگزاری فارسروز ۲۰ آبان ماه نوشت که بعد از دستگیری دو نفر از کارمندان شهرداری بناب در استان آذربایجان شرقی به اتهام تخلفات مالی، یکی از معاونان شهردار بناب نیز با حکم قضایی دستگیر شد.

مقصود کفشنوچی، شهردار بناب، ضمن تأیید خبر دستگیری دو نفر از کارمندان این شهرداری گفت که «هنوز ابعاد این پرونده به‌طور کامل مشخص نیست».

وی همچنین خاطرنشان کرد که احتمال دستگیری افراد دیگری از مجموعه شهرداری بناب نیز وجود دارد.

پیشتر و در همین استان، دستگیری‌هایی در شهرداری‌های تبریز، مرند و مراغه نیز انجام شده بود به طوری که در پرونده فساد مالی و شهرداری تبریز ۴ عضو شورا تعلیق شده و تعدادی از کارمندان شهرداری تبریز نیز دستگیر شدند.

افزایش محسوس بهای دلار؛ ابقای مدیرعامل بورس

بهای دلار امریکا در آبان ماه گذشته به طور محسوسی افزایش یافت و از ۳۵۸۰ تومان در ابتدای این ماه به ۳۷۰۰ تومان در انتهای آن افزایش پیدا کرد و بهای یورو نیز با نوسانی اندک از ۳۹۶۰ تومان به ۳۹۴۰ تومان رسید. از نتایج انتخابات امریکا و افزایش تقاضاهای ارزی افرادی که برای مراسم چهلم امام سوم شیعیان راهی عراق شده بودند، به عنوان اصلی‌ترین دلایل خارجی و داخلی در افزایش چشم‌گیر بهای دلار یاد می‌شود.

قیمت سکه تمام بهار آزادی نیز اگرچه از یک میلیون و ۹۲ هزار تومان در ابتدای آبان ماه به یک میلیون و ۸۵ هزارتومان در انتهای این ماه کاهش یافت اما نوسان پردامنه‌ای را در این ماه از سرگذراند به طوری که در ۲۰ آبان ماه به بیش از یک میلیون و ۱۳۶ هزار تومان رسید.

بازار نیم سکه بهار آزادی هم در آبان ماه گذشته نوسان‌های گسترده‌ای را شاهد بود و بهای آن از ۵۵۳ هزار تومان به ۵۵۴ هزارتومان افزایش یافت. نیم سکه بهار آزادی در ۱۹ آبان ماه حتی به قیمت ۵۷۰ هزارتومان در بازار تهران معامله شد.

شاخص کل بورس در آخرین روز آبان ماه که بین دو روز تعطیلی قرار داشت، در جایگاه ۷۹ هزار و ۲۷۸ واحدی قرار گرفت. بازار بورس هرچند تحت تاثیر انتخابات امریکا نوسان‌هایی را از سرگذراند اما با نزدیک شدن به تعطیلات در انتهای آبان ماه به حالت عادی بازگشت.

در خبری دیگر در خصوص بورس، اعضای هیات مدیره بورس اوراق بهادار تهرانروز ۲۳ آبان ماه حسن قالیباف اصل را برای دو سال دیگر در سمت مدیرعاملی این شرکت ابقاء کردند.

بیشتر بخوانید:

نظرتان را بنویسید