در خلوت، کلینتون با اوباما بر سر ایران اختلاف دارد

ایلای لیک *

Eli-Lake

یک ماه پس از تلفن تاریخی باراک اوباما به رییس جمهور ایران حسن روحانی در سال ۲۰۱۳، وزیر سابق امور خارجه‌‌اش (هیلاری کلینتون) به او هشدار داد که این به اصطلاح میانه‌رو (روحانی) تنها به این دلیل در انتخابات پیروز شد که رهبر حکومت ایران، علی خامنه‌ای و سپاه پاسداران انقلاب اجازه آن را دادند.

بر اساس متن به-دست-آمده از یک سخنرانی که هفته گذشته توسط ویکی‌لیکس علنی شد، هیلاری کلینتون در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۳ به “صندوق اتحاد یهودیان متروپولیتن شیکاگو” گفت: «من معتقدم روحانی با اجازه دو قدرت اصلی در ایران، یعنی رهبری و روحانیت، و سپاه پاسداران در انتخابات پیروز شد… بخشی به این دلیل که تحریم‌ها اثر کاملا مخربی بر اقتصاد ایران گذاشته بود.»

او ادامه داد: «من فکر نمی‌کنم هیچ شکی در انگیزه رهبران ایران وجود داشته باشد. آنچه آنان واقعا می‌خواهند رفع تحریم‌ها و کمترین میزان عقب‌نشینی از موضع‌شان در ازای رفع تحریم‌ها است.»

بدبینی کلینتون درباره روحانی، با تلاش‌های دولت اوباما برای به تصویر کشیدن رییس جمهور ایران به عنوان نیرویی میانه‌رو در برابر عناصر افراطی رژیم، اختلاف دارد. به عنوان مثال، پس از انتخاب روحانی در ژوئن ۲۰۱۳، وزارت خزانه‌داری امریکا تحریم شرکت‌های صوری را که برای دور زدن تحریم‌ها ساخته شده بودند متوقف کرد. در سال ۲۰۱۵، دولت اوباما با طرح کنگره برای افزایش نظارت بر آن گروه از بازدیدکنندگان امریکا که به ایران نیز سفر کرده‌اند با این بهانه مخالفت کرد که چنین روش‌هایی میانه‌رو‌ها را در ایران تضعیف خواهد کرد.

اوباما علنا درباره وعده اصلاحات ایران تحت دولت روحانی صحبت کرده است. او در اپریل ۲۰۱۵ به “رادیو ملی امریکا” (NPR) گفت: «من فکر می‌کنم اگر دولت روحانی -نیروهایی که میانه‌رو‌تر هستند، حتی اگر تصدیق کنیم که آنان ارزش‌های ما را قبول ندارند و هنوز ما را دشمن خود می‌دانند- اگر نشان داده شود که آنان به وعده‌های خود به مردم عمل کرده‌اند، این امر می‌تواند قدرت آنان را در برابر برخی از تندروهای داخل ایران افزایش دهد.»

رویکرد اوباما بر این فرض استوار است که روحانی می‌تواند در ایران تغییراتی دموکراتیک ایجاد کند. اما کلینتون حداقل در خلوت و پس از خروجش از دولت دیدگاهی واقع‌بینانه‌تر به این موضوع داشته است. او در سخنرانی شیکاگو تلاش روحانی برای ارتباط با غرب را یک «حمله فریبنده» خواند و استدلال کرد که مذاکرات ایالات متحده [با تهران] برای نشان دادن حسن نیت به جامعه جهانی مهم است اما به عنوان راهی برای اثر گذاشتن بر سیاست‌های داخلی ایران اهمیتی ندارد.

جمهوری‌خواهان در این انتخابات به خاطر حمایت کلینتون از معامله هسته‌ای اوباما به او فشار زیادی آورده‌اند. و این حقیقت دارد که کلینتون در ملاء عام از این معامله پشتیبانی می‌کند تا از این طریق برنامه هسته‌ای ایران را ده تا پانزده سال دیگر به تاخیر بیاندازد. دیپلمات‌های وزارت خارجه که برای او کار می‌کردند مذاکرات سری مستقیم با ایران بر سر معامله هسته‌ای را پیش از روی‌ کار آمدن روحانی آغاز کرده بودند.

اما بر طبق ایمیل‌های افشاشده‌ی جدید، کمپین کلینتون به نگرانی‌های بدبینان به توافق هسته‌ای ایران توجه بسیار بیشتری نشان داده‌ است؛ در درجه‌ی اول، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسراییل. به عنوان مثال، ایمیل مبادله‌شده بین “استوارت ایزنستات”، یکی از مقامات بلندپایه وزارت خارجه در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون، و “جیک سالیوان”، مشاور ارشد امنیت ملی هیلاری کلینتون، نشان می‌دهد که کمپین هیلاری از پیشنهاد‌های جوامع یهودی و هوادار اسراییل استقبال کرده و آن‌ها را در بیانیه او در مورد توافق هسته‌ای به کار گرفته است.

ایمیلی به تاریخ دسامبر ۲۰۱۵ از “آیزنستات” به “ْسولیوان” درباره‌ی پیام یک مشاور ارشد نتانیاهو ابراز نگرانی می‌کند. آیزنستات می‌گوید که مقام اسراییلی به او گفته: «نخست‌وزیر همیشه رابطه خوب و فرا‌تر از انتظاری با هیلاری داشته است؛ کار با او آسان است؛ و او به طور کلی در مقایسه با کاخ سفید همدلی بیشتری با اسراییل نشان می‌دهد.» این در تضاد کامل با اوباما است که در تابستان ۲۰۱۵ بر سر معامله با ایران علنا با نتانیاهو و سازمان‌های حامی اسراییل درگیر شد.

بدبینی کلینتون به روحانی در راستای باقی انتقادات پشت درهای بسته‌ی او به سیاست خارجی اوباما قرار دارد. به عنوان مثال، در سخنرانی اکتبر ۲۰۱۳ در “کنفرانس سازندگان و نوآوران گلدمن ساکس”، او به تصمیم اوباما در عقب‌نشینی از «خط قرمز» خود در استفاده رژیم سوریه از سلاح شیمیایی انتقاد کرد: «شما نمی‌توانید اعتبار و سرمایه رهبری خود را بر باد دهید. شما باید کاری را که وعده داده‌اید انجام دهید. شما باید در اجرای استراتژی‌های خود هوشمند باشید. و باید مراقب باشید که رفتار اشتباه شما موجب برداشت نامطلوبی از سوی کشورهایی مانند ایران نشود.»

اگر زمانی که برنی سندرز، رقیب ضدجنگ کلینتون در جریان انتخابات مقدماتی حزب دمکرات از وی خواست تا متن سخنرانی‌هایش را منتشر کند، او این کار را انجام داده بود، تمام مطالب ذکرشده می‌توانست دردسر زیادی برایش درست کند. هواداران سندرز هم‌چنین در خصوص حمایت کلینتون از قراردادهای تجاری در جمع بانک‌های بزرگ نیز سر و صدای زیادی به راه می‌انداختند؛ همان قراردادهایی که او در انتخابات حزبی آن‌ها را زیر سوال برده بود.

اما ویکی‌لیکس متن این سخنرانی‌ها را مخفی نگاه داشت و تنها چند هفته قبل از انتخابات ریاست جمهوری امریکا آن‌ها را منتشر کرد. کاندیداها معمولا در انتخابات سراسری سعی می‌کنند بیشتر به سمت میانه حرکت کنند. در این فصل سیاسی عجیب و غریب، ویکی‌لیکس این چرخش به میانه را برای کلینتون انجام داده است.


* ایلای لیک، ستون‌نویس و روزنامه‌نگار در حوزه‌ی سیاست خارجی و امنیت ملی با سابقه‌ی کار در واشنگتن‌پست، نیویورک‌تایمز، و دیلی‌بیست است. نسخه‌ی انگلیسی این یادداشت روز ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶ (۲۶ مهر ۱۳۹۵) در وب‌سایت شبکه‌ی خبری “بلومبرگ” منتشر شده است.

ترجمه: سیاوش صفوی/ مرکز مطالعات لیبرالیسم

بیشتر بخوانید:

نظرتان را بنویسید