ایران ۱/۷ میلیارد دلار دریافتی از امریکا را به نیروهای مسلح می‌دهد

سعید قاسمی‌نژاد (پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها و از بنیان‌گذاران دانشجویان و دانش‌آموختگان لیبرال ایران)

Twitter: @sghasseminejad

Facebook: Saeed Ghasseminejad

saeed-ghasseminejad

در هفته‌های اخیر مناظره‌ای بر سر این موضوع در گرفته است که آیا پرداخت ۴۰۰ میلیون دلاری دولت اوباما در ماه ژانویه به ایران به عنوان بخشی از حل و فصل حقوقی ۱/۷ میلیارد دلاری بر سر قرارداد نظامی متعلق به چندین دهه گذشته، می‌تواند “باج آزادی گروگان‌های آمریکاییتلقی شود یا خیر. “وال‌استریت‌ژورنال” در سوم آگست گزارش داد که ایالات متحده ۴۰۰ میلیون دلار پول نقد را با یک هواپیمای باربری بی‌نشان به ایران فرستاده است، و اینکه تهران تنها پس از آزاد کردن گروگان‌ها توانست این پول را دریافت کند. دولت اوباما پس از زیر فشار قرار گرفتن بابت هم‌زمانی مشکوک این معاوضه، پذیرفت که این پول به عنوان اهرم فشاریدر جهت آزادی گروگان‌ها به کار گرفته شد، اما هرگونه اتهام پرداخت “باج” را رد کرد. در این مناظره آنچه که مورد توجه قرار نگرفت، نتیجه‌ای است که از این پول به دست می‌آید.

هفته گذشته، تهران بودجه‌ی سال آینده خود را نهایی کرد و به ماه‌ها بحث و جدل درباره نحوه خرج کردن این پول پایان داد. در اپریل، رسانه‌های ایران گزارش دادند که مجلس بند ۲۲ بودجه را تصویب کرده است که قوه مجریه را ملزم می‌کند پول دریافتی بابت توافق قانونی را به نیروهای مسلح منتقل کند. ماه بعد، یکی از اعضای هیأت رییسه مجلس تایید کرد که قوه مقننه ۱/۷ میلیارد دلار به دست آمده از حل و فصل حقوقی با امریکا را به بودجه دفاعی افروده است. همان‌طور که “ایلای لیک” در “بلومبرگ” نوشت، ایالات متحده “پرداخت‌کننده‌ی ناخواستهبخشی از بودجه نظامی تهران بوده است.

اما در ماه ژوئن، دولت حسن روحانی از مجلس خواست که بند ۲۲ را حذف کند که مجلس این درخواست را رد کرد. یک عضو مجلس این بحث را مطرح کرد که بانک مرکزی باید ۵هزار میلیارد تومان (تقریبا ۱/۷ میلیارد دلار) به بودجه اختصاص دهد، و گفت این پول به نیروهای مسلح تعلق دارد و بهانه قوه مجریه که این پول را از قبل خرج کرده است قابل قبول نیست. او همچنین فاش کرد که رهبر ایران علی خامنه‌ای این تخصیص پول به نیروهای مسلح را تایید کرده است. در ماه آگست، قوه مجریه در برابر مجلس تسلیم شد و بند ۲۲ در بودجه نهایی باقی ماند. مجلس، اصلاحیه‌ی جدید را هفته گذشته تصویب کرد و شورای نگهبان چند روز بعد آن را تایید نمود.

دیگر هیچ شکی باقی نمانده که پولی که ایالات متحده به ایران پرداخت کرد صرف نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خواهد شد. دقیقا مشخص نیست که نیروهای مسلح آن را چطور خرج خواهند کرد. احتمالا این پول برای تقویت رژیم سوریه، حزب‌الله، شبه‌نظامیان شیعه در عراق، یا شورشیان حوثی در یمن، یا خرید سلاح سنگین از روسیه با نقض تحریم سلاح سازمان ملل خرج خواهد شد.

موضوع واضح، منافعی است که رژیم از دریافت این پول به صورت نقد خواهد برد. برای تهران بسیار راحت‌تر خواهد بود که سلاح‌های پیشرفته را با پول نقد از روسیه و چین بخرد تا از طریق سیستم مالی رسمی اقدام کند و مجبور به دور زدن تحریم سلاح سازمان ملل و تحریم‌های مالی ایالات متحده شود. ایران با کیسه‌های پول نقد غیرقابل ردیابی آسان‌تر می‌تواند از متحدانش حمایت کند یا به صورت غیرقانونی قطعات موشکی و هسته‌ای خریداری کند. ۴۰۰ میلیون دلار پول نقدی که ایالات متحده به ایران پرداخت کرد –و توافق کلی ۱/۷ میلیارد دلاری– کمکی مالی به اهداف مهم تهران خواهد بود: صدور انقلاب و ایجاد بی‌ثباتی بیشتر در منطقه.


نسخه‌ی انگلیسی این یادداشت روز ۱ سپتامبر ۲۰۱۶ (۱۱ شهریور ۱۳۹۵) در وب‌سایت “بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها” منتشر شده است.

ترجمه: سیاوش صفوی/ مرکز بین‌المللی مطالعات لیبرالیسم

بیشتر بخوانید:

نظرتان را بنویسید