نقاط روشن توافق هسته‌ای ایران؟

مایکل روبین *

Rubin-Micheal

توافق هسته‌ای ایران هم در جلوگیری از تولید سلاح و هم در موضوع حقوق بشر، در بهترین حالت بی‌اثر، و در بد‌ترین حالت یک فاجعه بوده است. حتی اگر ایران با معدود محدودیت‌های درخواست شده در برجام همراهی کند، باز هم در پایان دارای یک برنامه اتمی در میزان صنعتی خواهد بود و تعداد سانتریفیوژ‌هایش از پاکستان -در زمانی که مشغول ساختن یک زرادخانه اتمی بود و نه فقط یک بمب- فرا‌تر خواهد رفت.

هم‌زمان، مرحله آغازین توافق، یعنی بازگرداندن دارایی‌های مسدودشده و تشویق سرمایه‌گذاری جدید در این ایران، به میزان نا‌متوازنی به سود تندروهای این کشور بوده است. فراموش نکنیم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زمینه استخراج و صادرات نفت و صنایع وابسته به آن در ایران تقریبا از حق انحصار کامل برخوردار است. 

حال با توجه به این پشت صحنه‌ی تاریک، چگونه ممکن است نقطه روشنی هم وجود داشته باشد؟ پاسخ ساده است. در عین حال که رژیم رییس‌جمهور روحانی به مردم ایران نشان داده که تعهدش به اصلاحات تنها در حد گفتار است (برای نمونه، نرخ اعدام در ایران از زمان انتخاب روحانی سر به فلک گذاشته است)، بسیاری از ایرانیان واقعا انتظار دارند که با رفع تحریم‌ها زندگی‌شان بهبود پیدا کند. اما مشکل این‌جاست که مردم عادی ایران تاکنون از ورود مجدد جمهوری اسلامی به اقتصاد جهانی هیچ سودی نبرده‌اند. ارزش ریال ایران در برابر دلار امریکا و اکثر ارزهای معتبر کماکان در حال سقوط است. مسوولیت این موضوع، دیگر بر گردن کنگره امریکا و هیچ دست خارجی نیست. تقصیر آن، بر گردن دولت ایران و مدیریت غلطش در اقتصاد است. سپاه پاسداران را نیز نباید از قلم انداخت چون بخش عمده‌ی این پول بادآورده را به جیب زده است. 

چیزی سوزاننده‌تر از انتظارات برآورده‌نشده وجود ندارد. صبر مردم ایران نیز بی‌پایان نیست. حتی در اوج تحریم‌ها نیز مردم، بیشتر دولت خود را مقصر وضعیت اقتصادی کشور می‌دانستند تا غرب، و اکنون نیز اوضاع تفاوتی نکرده است. پرسشی که سیاست‌گذاران -و کاندیداهای ریاست جمهوری امریکا- باید به آن پاسخ دهند این است که اگر مردم ایران تصمیم بگیرند علیه سرکوب‌کنندگان‌شان قیام کنند، آیا ایالات متحده آماده است تا از آنان پشتیبانی معنوی و اقتصادی کند، یا دوباره به مردم پشت خواهد کرد؟


* مایکل روبین، پژوهشگر “موسسه امریکن انترپرایز” در واشنگتن و مشاور پیشین وزارت دفاع امریکا در امور ایران و عراق است. از او چندین کتاب درباره‌ی ایران و جهان عرب به انتشار درآمده است. نسخه‌ی انگلیسی این یادداشت روز ۱۱ جولای ۲۰۱۶ در وب‌‌سایت مجله‌ی “کامنتری” منتشر شده است.

ترجمه: سیاوش صفوی/ مرکز بین‌المللی مطالعات لیبرالیسم

بیشتر بخوانید:

نظرتان را بنویسید