اقتصاد ایران در نیمه دوم بهمن: از تمدید یک‌ساله رکود و شرایط سخت اقتصادی تا ابراز نگرانی از افزایش فقرا

Iran-Economy-Report

مرکز مطالعات لیبرالیسم – سعید قاسمی‌نژاد و یوحنا نجدی: در نیمه دوم بهمن‌ماه، اخبار ایران بیشتر تحت تاثیر تحولات سیاسی مربوط به دو انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری قرار داشت. با این وجود، ابراز نگرانی مسوولان از افزایش تعداد فقرا، وعده‌های جدید وزیر کار در خصوص رفع مشکل بیکاری، گرانی شماری از کالاها در آستانه نوروز، توزیع گسترده میوه‌های قاچاق و احتمالا غیرسالم، و هم‌چنین افزایش بهای طلا را می‌توان از جمله مهم‌ترین خبرهای اقتصادی در دو هفته پایانی از یازدهمین ماه سال دانست.

توزیع گسترده میوه‌های قاچاق و احتمالا غیرسالم

در نیمه دوم بهمن ماه، بازار میوه با شوک ناشی از توزیع گسترده انواع میوه‌های قاچاق روبه‌رو شد.

رییس “اتحادیه باغداران” روز ۲۶ بهمن به خبرگزاری “مهر” گفت «حجم وسیعی از انواع میوه‌های تابستانی خارجی به صورت ناگهانی و شبانه در میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران توزیع شده است».

مجتبی شادلو با بیان این‌که این کار با “رابطه‌بازی” و “دلال‌صفتی” انجام شده اضافه کرد که ۱۰ نوع میوه تازه شامل گیلاس، انواع آلو، انواع زردآلو، انواع هلو، شلیل و انگور از اقصی‌نقاط دنیا از جمله کشورهایی مانند شیلی و اکوادور وارد بازار میوه تهران شده است.

آقای شادلو به طور تلویحی، نهادهای دولتی را به دست داشتن در این امر متهم کرد و افزود: «مگر ممکن است این حجم گسترده واردات به شکل قاچاق انجام شده باشد؟ این میوه‌ها هزاران کیلومتر راه را طی کرده‌اند.»

به گفته وی، «این محصولات از طریق سیستم ترانزیت و جاده‌های اصلی آمده‌اند»، چون میوه‌هایی نیستند که بتوانند با “خر” و “قاطر” از کوه‌ها و مناطق صعب‌العبور وارد شوند.

در همین خصوص، معاون “وزیر جهاد کشاورزی” خواستار روشن شدن نحوه ورود این میوه به کشور شد و گفت: «مگر یک یا دو کیلوگرم میوه بوده که در جیب جا شود و بتوان آنها را وارد کشور کرد؛ اصلا این کار شدنی است؟»

محمدعلی طهماسبی افزود که در نتیجه ورود این میوه‌ها به کشور، «هم‌زمان به تولیدکننده و مصرف‌کننده ظلم می‌شود» چون «مصرف‌کنندگان چندین برابر قیمت واقعی محصولات، پول پرداخت می‌کنند و چیزی نصیب تولیدکننده نمی‌شود».

از سوی دیگر، نایب‌رییس “اتحادیه محصولات کشاورزی”نیز ضمن تایید ورود مرکبات قاچاق به کشور گفت که «این میوه‌ها پاکستانی هستند و احتمالا از مرزهای شرقی وارد کشور شده‌اند».

صدرالدین نیاورانی با ابراز شگفتی از عدم کشف و برخورد با این حجم از واردات میوه‌های قاچاق، به مردم توصیه کرد «به‌ هیچ‌ عنوان از این میوه‌ها استفاده نکنند» چون «دارای هیچ‌گونه سابقه بهداشتی مشخصی نیستند».

برخی منابع خبری نوشته‌اند که نیروی انتظامی در روزهای پایانی بهمن‌ماه برای جمع‌آوری این میوه‌ها از سطح بازار وارد عمل شده است.

ابراز نگرانی از افزایش فقرا

رییس “کمیته امداد امام خمینی” روز ۲۸ بهمن در گفتگویی با خبرگزاری “ایلنا”، از افزایش تعداد فقرا در ایران خبر داد.

پرویز فتاح گفت که «تعداد نیازمندان در کشور چه آن‌هایی که زیر خطر فقر زندگی می‌کنند و چه آن‌هایی که روی مسیر فقر قرار دارند، زیاد است».

به گفته وی، «فقر در جامعه در حال تولید و تعداد افراد نیازمند کمک، رو به افزایش است».

آقای فتاح با ابراز نگرانی از افزایش فقرا در ایران، خواستار “اقدامات بیشتر” دوره بعدی مجلس شورای اسلامی برای مقابله با این وضعیت شد و خاطرنشان کرد اقداماتی که تاکنون در این خصوص انجام شده، “ناکافی” است چرا که «مبارزه با فقر نیازمند عزم بالاتری است».

از سوی دیگر، یک مقام مسوول در دولت حسن روحانی نیز گزارشی از وضعیت فقر در میان مردم “روستانشین” در ایران ارائه کرد.

“معاون توسعه روستایی و مناطق محروم معاون اول رییس جمهوری” روز ۱۸ بهمن در سخنانی در ساری اعلام کرد که در ۲۲ استان از ۳۱ استان کشور، «درآمد خانوار روستایی‌ کمتر از هزینه آن است».

ابوالفضل رضوی با اشاره به تاکیدهای آیت‌الله خمینی درباره “بازسازی زندگی مستضعفین” در ایران افزود که «متأسفانه دیدگاه امام راحل برای حضور این قشر در امورات کشور محقق نشد».

دو روز پیش از این اظهارات نیز غلام‌رضا عباسی، “دبیرکل کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران” گفت: «بر اساس بررسی‌های اولیه صورت‌گرفته و گزارش‌های میدانی از میزان نیاز ماهیانه خانوار کارگری ۴نفره، هزینه‌ها از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان گذشته است.»

روزهای سخت اقتصادی تا سال آینده تمدید شد

مقام‌های مسوول در دولت حسن روحانی می‌گویند که وعده‌های داده‌شده مبنی بر تحول اقتصادی چشم‌گیر، دست‌کم تا نیمه دوم سال آینده نیز محقق نخواهد شد.

مشاور “وزیر صنعت، معدن و تجارت” در دولت یازدهم روز ۲۶ بهمن گفت که «آثار برجام بر اقتصاد کشور از نیمه دوم سال ۹۵ آشکار خواهد شد» و «در این مدت باید هم‌چنان شرایط سخت را پشت سر گذاشت».

علی‌نقی مشایخی در توصیف شرایط کنونی اقتصاد ایران خاطرنشان کرد که «کشور هم‌اکنون به لحاظ اقتصادی در حال رکود قرار دارد و رشد اقتصادی در حد صفر است».

در همین روز، رییس “سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور” هم اعلام کرد صندوق‌های بازنشستگی در آستانه “ورشکستگی” قرار دارند.

محمدباقر نوبخت که در جلسه “هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران” سخن می‌گفت، با تاکید بر این‌که «صندوق‌های بازنشستگی در حال ورشکستگی است» افزود که «دولت حقوق بازنشستگی را از جیب خود می‌دهد».

سخنگوی دولت حسن روحانی خاطرنشان کرد که در حال حاضر «منابع بانکی، قفل است» چون «آن‌هایی که تسهیلات گرفته‌اند آن را پس نمی‌دهند» و بخش دیگر از این فقل‌شدگی هم «مربوط به بدهی‌های خود دولت است».

در همین حال، معاون “وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی” روز ۲۳ بهمن از منفی شدن نرخ رشد سرمایه‌گذاری و کاهش ۱۵/۷ درصدی صادرات در هفت ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه در سال قبل خبر داد و گفت که «سهم ۲۵درصدی بخش تعاون در اقتصاد ایران محقق نشده است».

حسن هفده‌تن همچنین نرخ رشد سرمایه‌گذاری در هفت ماهه نخست سال جاری را منفی ۲/۸ درصد اعلام کرد و ریشه‌ی آن را در “سیاست‌های اقتصادی نادرست در گذشته” دانست.

سه روز پیش از این اظهارات نیز رییس “اتاق بازرگانی تهران” با اشاره به گزارش “پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی” در خصوص رشد صنعتی گفت که نه تنها «رشد صنعتی کشور برای سومین فصل متوالی منفی شد» بلکه احتمالا «این رشد در زمستان هم منفی خواهد شد».

مسعود خوانساری که در نشست “هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران” سخن می‌گفت، تصریح کرد که شاخص تولیدات صنعتی برای نه ماهه امسال، منفی ۱۱درصد بوده و رشد فروش واحدهای صنعتی در این مدت نسبت به مدت مشابه در سال قبل نیز “منفی ۱۹درصد” برآورد شده است.

به گفته وی، «در یک سال اخیر در تمامی بخش‌های صنعتی کشور به جز صنایع دارویی و غذایی و آشامیدنی، آمارها منفی بوده است» و ادامه روند واردات در کشور نیز “بسیار نگران‌کننده” است.

جدیدترین مواضع وزیر کار درباره بیکاری

علی ربیعی، وزیر “تعاون، کار و رفاه اجتماعی” روز ۲۲ بهمن‌ماه رسما اعلام کرد که «اشتغال بزرگ به زودی رخ نمی‌دهد» چرا که به گفته‌ی او نخست «باید سرمایه‌گذاری صورت بگیرد و به تولید برسد» تا بعد از آن «حلقه‌های پایین، شغل ایجاد کنند».

این در حالی است که وی یک هفته قبل‌تر، در روز ۱۶ بهمن ماه بار دیگر وعده‌ی حل مشکل بیکاری در کشور را داده و از “برنامه دولت برای تک رقمی شدن نرخ بیکاری” تا پایان کار دولت یازدهم خبر داده بود.

در همین خصوص، خبرگزاری “مهر” روز ۱۷ بهمن با انتشار گزارشی ضمن استناد به آمارهای ارائه‌شده از سوی “وزارت کار” نوشت که تنها کمتر از یک‌سوم جمعیت یازده میلیون نفری تهران، شاغل هستند.

بر پایه‌ی این گزارش، از ۱۰/۹ میلیون تهرانی در سن کار تنها ۳/۶ میلیون نفر شاغلند و ۶/۹ میلیون نفر «هیچ‌گونه فعالیتی ندارند».

به نوشته “مهر”، «۲ میلیون و ۱۷۰ هزار مرد در سن کار پایتخت‌نشین به اضافه ۴ میلیون و ۸۰۸ هزار زن جزو جمعیت “غیرفعال” محسوب می‌شوند».

گفتنی است نرخ بیکاری پایتخت در تابستان سال گذشته ۵/۱ درصد بوده اما این نرخ در تابستان امسال تقریبا به دو برابر افزایش یافته و به ۹/۲ درصد رسیده است.

گرانی‌های شب عید از راه رسید

در آستانه آغاز خریدهای نوروزی، قیمت برخی کالاها در ایران به طور محسوسی افزایش یافته است.

خبرگزاری “ایلنا”، روز ۲۸ بهمن در گزارشی به نقل از “بانک مرکزی” از افزایش بهای نرخ ۷ گروه مواد خوراکی در هفته منتهی به ۲۳ بهمن خبر داد.

به پایه این گزارش، قیمت لبنیات ۰/۲درصد، حبوب ۰/۵درصد، میوه‌های تازه ۰/۱درصد، گوشت قرمز ۰/۱درصد، گوشت مرغ ۷/۶ درصد، قند و شکر ۰/۴درصد و چای نیز ۰/۲درصد افزایش داشته است.

از سوی دیگر، رییس “اتحادیه میوه و سبزی” روز ۲۷ بهمن اخبار مربوط به گرانی موز، پیاز و گوجه‌فرنگی را تایید کرد.

حسین مهاجران با بیان این‌که «قیمت موز در طول سال‌جاری بین ۲۸۰۰ تا ۳۲۰۰ تومان بوده است»، خاطرنشان کرد که «قیمت این میوه در میدان میوه و تره‌بار به ۴۲۰۰ تومان رسیده است».

به گفته وی قیمت گوجه‌فرنگی هم با افزایشی ۱۰۰۰ تومانی به ۲۵۰۰ تومان رسیده است.

سه روز پیش از آن نیز رییس “اتحادیه گوشت گوسفندی” از افزایش مجدد قیمت این نوع گوشت در بازار خبر داد و اعلام کرد: «هر کیلوگرم شقه بدون دنبه بین ۳۳ تا ۳۴ هزار تومان به مشتری عرضه می‌شود.»

علی‌اصغر ملکی افزود که به این ترتیب، قیمت گوشت گوسفندی کیلویی ۵ هزار تومان افزایش یافته است.

وی دلیل این گرانی را “کمبود عرضه” عنوان کرد و گفت «عرضه دام در بازار به آن میزانی که باید باشد، نیست».

ارزانی ارز و گرانی طلا؛ بورس سبزپوش شد

بهای دلار امریکا از ۳۶۰۰ تومان در نیمه بهمن ماه به ۳۴۶۰ تومان در پایان این ماه کاهش یافت و بهای یورو نیز از ۳۹۵۰ تومان به ۳۹۰۰ تومان رسید.

در نیمه دوم بهمن هم‌چنین قیمت سکه تمام بهار آزادی از ۹۶۶هزار و ۵۰۰ تومان به ۹۸۹هزار تومان افزایش یافت و قیمت نیم‌سکه بهار آزادی هم با طی کردن روندی مشابه، از ۴۸۳ هزار به ۴۹۶ هزار تومان رسید.

شاخص بورس در دو هفته پایانی بهمن‌ماه در مجموع روند مثبتی را از سر گذراند و ضمن کاستن از هیجانات خود، سرانجام در محدوده ۷۷ هزار و ۸۸۸ واحدی ایستاد.

در این میان، انتشار خبر کاهش نرخ سود سپرده‌های بانکی، خوشحالی فعالان بازار سرمایه را به همراه داشت.

مدیران عامل بانک‌های کشور در جلسه “شورای هماهنگی بانک‌های دولتی و کانون بانک‌ها و موسسات خصوصی ایران” سرانجام درباره کاهش نرخ سود بانکی به توافق رسیدند. بر پایه‌ی این مصوبه که پس از تایید “بانک مرکزی” و “شورای پول و اعتبار” به اجرا در می‌آید، سود بانکی سپرده‌های یکساله با دو واحد کاهش، ۱۸درصد تعیین شده است.

بیشتر بخوانید:

نظرتان را بنویسید