تحریم‌های سنگین غرب؛ «توفیق اجباری» یا «اقدام خصمانه»؟

tahrim

تقاطع: «لذا به خواست الهی، عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد». این جمله که از ضرب‌المثلی قدیمی بهره می‌گیرد برآیند نمادین تحلیل نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از تحریم‌های گسترده‌ی غرب است که در قالب یادداشتی تحلیلی با عنوان «ضرورت تغییر موازنه‌ی بازی تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران» در وب‌سایت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی (واجا) منتشر شده است.

در بندهای ابتدایی این یادداشت -که بر سیاق تحلیل‌های نیروهای امنیتی، نویسنده‌ی مشخصی ندارد- از تحریم‌های غرب به عنوان «توفیق اجباری» یاد شده است. توفیقی اجباری که می‌تواند موجب «اصلاح الگوی مصرف» -که مورد تاکید خامنه‌ای است- شده در کنار آن از «رفاه‌زدگی» مردم و سفرهای غیرضروری آنان بکاهد. سفرهایی که در این تحلیل حتی شامل سفرهای زیارتی هم می‌شود. این تحلیل، تحریم نفت را از این جهت سودمند دانسته است که می‌تواند از وابستگی بودجه‌ی کشور به نفت کاسته آن را به عنوان «یک کالای راهبردی» برای نسل‌های بعدی نگاه دارد.

ولی هرچه به بندهای پایانی این تحلیل نزدیک‌تر می‌شویم، رویکردهایی خود را نشان می‌دهند که در تناقض با نگاه بالا قرار می‌گیرد. در این قسمت‌ها از “ورود وقیحانه” آمریکا در روابط اقتصادی جمهوری اسلامی با سایر کشور‌ها گله شده از تحریم‌های آمریکا به عنوان”تنبیه کل ملت” ایران یاد می‌شود. این تحلیل در ادامه به این نکته اشاره می‌کند که سعه‌ی صدر جمهوری اسلامی اندازه‌ای دارد و اگر قرار باشد “اقدامات خصمانه”ی آمریکا به این صورت ادامه پیدا کند، جمهوری اسلامی نیز اقدامات متناسب با آن را صورت خواهد داد.

در این قسمت درحالی از «تحریم دارو» نیز به عنوان یکی از این اقدامات خصمانه نام برده می‌شود که مقامات اروپایی و آمریکایی، بار‌ها اعلام کرده‌اند که دارو در لیست تحریم‌ها نبوده است. بنا به گزارش بی‌بی سی فارسی در ژانویه‌ی ۲۰۱۳، حتی خزانه‌داری دولت آمریکا، مجوزهایی عمومی برای صادرات دارو به ایران را صادر کرده است. در‌‌ همان گزارش آمده که اروپایی‌ها پیشنهاد یک مجرای مالی مستقل برای انتقال دارو را داده‌اند که به گفته‌ی خود آنان با استقبال سرد جمهوری اسلامی مواجه شد.

حال روشن نیست آیا تحریم‌ها “توفیق اجباری”هستند یا “اقدامات خصمانه”؟ آیا نفت به عنوان کالای راهبردی باید حفظ شود و تحریم این فرصت را فراهم کرده است یا اینکه دخالت آمریکا در روابط اقتصادی ایران با سایر کشورها -که به میزان گسترده‌ای وابسته به نفت است- امری نامطلوب است که صبر جمهوری اسلامی را به سر آورده است؟

این تناقض تحلیلی، زمانی خود را بیشتر نشان می‌دهد که در نظر بگیریم، “علی باقری”از اعضای ارشد تیم مذاکره‌کننده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی نیز هفته‌ی قبل و پس از مذاکرات بی‌نتیجه‌ی اخیر در آلماتی اظهار داشت که “رفع کامل تحریم‌ها باید هدف اصلی گفتگوهای ایران و کشورهای گروه ۵+۱ باشد که می‌تواند بر اساس آمادگی طرف مقابل این هدف گام به گام صورت گیرد”.

نظرتان را بنویسید