ذهنیت ضد سرمایه‌دارانه: علل بیزاری از سرمایه‌داری

mises-hayek

اکنون می‌توانیم این نکته را درک کنیم  که چرا مردم از نظام سرمایه‌داری بیزارند.

در جامعه‌ای که اساس آن بر پایه مقام و طبقه باشد، فرد می‌تواند سرنوشت نامطلوبش را به شرایطی که ورای کنترلش است نسبت دهد. او برده و خادم است چون قدرت‌هایی ابرانسانی که تعیین کننده تمامی‌روی داد‌ها هستند، رتبه وشان وی را مقرر کرده‌اند. این امر حاصل عمل وی نبوده و هیچ دلیلی ندارد که فرد برای سرافکندگی‌اش شرمسار باشد. همسر وی نمی‌تواند نادرستی موقعیت اجتماعی وی را درک کند. اگر همسرش به او بگوید: «چرا تو یک دوک نیستی؟ اگر تو یک دوک بودی، آن وقت من هم یک دوشس بودم»، او چنین پاسخ می‌د‌اد: «اگر من پسر یک دوک به دنیا می‌آمدم، با تویی که‌یک دختر خادم هستی، ازدواج نمی‌کردم، بلکه با دختر دوکی دیگر وصلت می‌کردم؛ این موضوع که تو یک دوشس نیستی صرفا تقصیر توست؛ چرا در انتخاب والدینت با هوش‌تر عمل نکردی؟»

تحت نظام سرمایه‌داری موضوع به گونه‌ای دیگر است. در چنین نظامی‌موقعیت اجتماعی هر فرد در زندگی به عمل خود مرتبط است. هر کسی که جاه‌طلبی‌هایش کاملا ارضا نشده، به خوبی به این امر واقف است که شانس‌هایش را از دست داده، و این فرصت‌ها توسط دیگران محک زده شده و استفاده شده‌اند. اگر همسر وی سرزنش‌اش کند که «چرا درآمد تو در هفته تنها هشتاد دلار است؟ اگر تو به‌ اندازه‌ی دوستت پُل زیرک بودی، سرکارگر می‌شدی و من از زندگی بهتری بهره‌مند بودم»، او به فرودستی خود آگاه است و احساس حقارت می‌کند.

هر کسی خیلی خوب می‌داند که افرادی مانند خودش هستند که آنجایی که او به موفقیت نرسیده، موفق شده‌اند. هر کسی می‌داند که بسیاری از افرادی که وی به آن‌ها غبطه می‌خورد، افراد خودساخته‌ای هستند که از نقطه‌ای مشابه نقطه‌ای که وی آغاز کرده، شروع کرده‌اند. و، بد‌تر از آن این‌که، او می‌داند که دیگران نیز این موضوع را می‌دانند. او در چشمان همسر و فرزندانش سرزنشی بی‌صدا را می‌خواند: «چرا تو زرنگ‌تر نبودی؟» او می‌بیند که چگونه مردم آنانی را که از وی موفق‌تر بوده‌اند تحسین می‌کنند و از سر حقارت یا ترحم به اشتباهات وی می‌نگرند.

آنچه باعث می‌شود که بسیاری  از افراد در نظام سرمایه‌داری احساس ناکامی‌ کنند این واقعیت است که نظام سرمایه‌داری به همه این فرصت را اعطا می‌کند که به مطلوب‌ترین وضعیت برسند، بی‌شک تنها تعداد معدودی با موفقیت به این فرصت‌ها دست می‌یابند. آنچه‌ یک فرد ممکن است نصیبش شود، غالبا سهمی‌است از آنچه که جاه‌طلبی‌اش وی را ترغیب به دست آوردن می‌کند. همیشه مردمی ‌پیش چشم او هستند که درست‌‌ همان‌جا که وی شکست خورده است به موفقیت دست یافته‌اند. اشخاصی هستند که از وی پیشی گرفته‌اند و در ضمیر ناخودآگاهش عقده‌های حقارت را در قبال آن‌ها می‌پروراند. چنین نگرش ویران‌گری است که سراغ فردی با یک شغل عادی می‌آید؛ کارگر کارخانه در مقابل سرکارگر، هیأت ریبسه در مقابل معاون ربیس، معاون ربیس در مقابل ربیس شرکت، فردی که ثروتش سیصد هزار دلار است در مقابل یک میلیونر و به همین ترتیب. اتکا به نفس و تعادل اخلاقی هر کسی با تماشای آن‌هایی که توانایی و استعداد بیشترشان به اثبات رسیده است تحلیل می‌رود. هر کسی به ناتوانی و شکست خویش آگاه است.

 

 


بخشی از کتاب ذهنیت ضد سرمایه‌دارانه

نوشته لودویگ فان میزس

ترجمه سعید قاسمی‌نژاد و لیونا عیسی‌قلیان

3 thoughts on “ذهنیت ضد سرمایه‌دارانه: علل بیزاری از سرمایه‌داری

  1. It is not capitalism that is the enemy, it is Corporatism. Corporatism is giving these non human corporations the same rights as a single person.

    A machine should not have a say in elections. That is where the capitalist system is broken.

  2. سلام
    واقعا ممنون از مطالب مفیدتون
    خواستم اینجا تشکر کنم از تمام زحمتایی که می کشین و عکس ها و تحلیل های بسیار خوب خبریتون
    ممنون

نظرتان را بنویسید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: